Trang chủ       |     Giới thiệu       |     Liên hệ          
   Tin tức - Sự kiện
   Kinh tế
   Văn hoá - Thông tin
   Việt Nam- Ukraina
   Video
   Một thời để nhớ
   Người Việt ở Ukraina
   Diễn đàn
   Liên hệ
   Giới thiệu
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   Tin tức - Sự kiện
 Nguyên nhân nào đă dẫn đến việc Trung Quốc vốn “vừa là đồng chí vừa là anh em” đă đột ngột tấn công Việt Nam như vậy? Và bài học kinh nghiệm của Việt Nam từ cuộc chiến này?
 
Biên giới tháng 2/1979: Bài học xương máu cho hậu thế
Cách đây 40 năm, “Tiếng súng đă vang trên bầu trời biên giới, gọi toàn dân ta vào trận chiến đấu mới".

Cách đây 40 năm, cũng vào ngày này, Trung Quốc đă xua quân tấn công 6 tỉnh biên giới phía Bắc của Việt Nam. “Tiếng súng đă vang trên bầu trời biên giới, gọi toàn dân ta vào trận chiến đấu mới. Quân xâm lược bành trướng Bắc kinh, đă dày xéo mảnh đất tiền phương. Lửa đă cháy và máu đă đổ, trên khắp nẻo quê hương.”

Cuộc chiến tranh biên giới năm 1979 này tuy chỉ kéo dài 16 ngày, nhưng sự căng thẳng giữa Việt Nam với Trung Quốc sau cuộc chiến c̣n kéo dài cho đến đầu thập kỷ 90 của thế kỷ 20. Và hệ lụy của cuộc chiến c̣n dai dẳng cho đến tận bây giờ.

Vậy nguyên nhân nào đă dẫn đến việc Trung Quốc vốn “vừa là đồng chí vừa là anh em” đă trở mặt tấn công Việt Nam như vậy? Mặc dù cả hai bên đều tuyên bố ḿnh đă chiến thắng, nhưng dưới con mắt của các nhà  nghiên cứu sẽ đánh giá thắng lợi của các bên như thế nào? Và bài học kinh nghiệm của Việt Nam từ cuộc chiến này sẽ ra sao?

Nguyên nhân cuộc chiến

Nguyên nhân dẫn đến việc Trung Quốc khởi phát cuộc tấn công 6 tỉnh biên giới này th́ có nhiều ư kiến khác nhau, tuy nhiên có những điểm chung, đó là bởi những va chạm về lợi ích và tính toán chiến lược của Trung Quốc trong bối cảnh khu vực và quốc tế lúc bấy giờ.

King C. Chen trong một công tŕnh nghiên cứu của ḿnh cho rằng Trung Quốc khởi phát cuộc chiến bởi các nguyên nhân sau: Sự thăng trầm trong quan hệ giữa Việt Nam và Trung Quốc trong suốt một thời gian dài; Tranh chấp biên giới, lănh thổ giữa hai quốc gia; Sự gia tăng ảnh hưởng của Liên Xô tại châu Á; Vấn đề Campuchia dưới thời Khmer đỏ; Làn sóng di tản của Hoa kiều tại Việt Nam.

Thăng trầm trong quan hệ Việt - Trung

Mối quan hệ giữa Việt Nam Dân chủ Cộng ḥa và Cộng ḥa nhân dân Trung Hoa đă rất tốt đẹp từ khi hai quốc gia này được thành lập. Trước đó, giữa hai Đảng cộng sản cũng đă có mối quan hệ khăng khít. Tuy nhiên, càng về sau, đặc biệt từ 1970 trở đi, quan hệ giữa hai nước không c̣n tích cực như trước.

Điều này được Sophie Quinn Judge lư giải là Việt Nam ngày càng độc lập khỏi khuynh hướng Maoist từ Trung Quốc, trong đó Việt Nam đă từ chối tiến hành cuộc Cách mạng Văn hóa theo đường lối của Mao Trạch Đông. Việt Nam cũng độc lập trong các quyết định của ḿnh, việc tấn công Việt Nam Cộng ḥa để thống nhất đất nước năm 1975 rơ ràng đă khiến Trung Quốc không hài ḷng.

Campuchia dưới thời Khmer đỏ

Trung Quốc luôn muốn mở rộng ảnh hưởng của ḿnh tại khu vực châu Á, trong đó Đông Nam Á là khu vực Trung Quốc muốn ḿnh chi phối, Campuchia là trường hợp điển h́nh. Năm 1963, sau cái chết của Tổng thống Việt Nam Cộng ḥa Ngô Đ́nh Diệm, Shihanouk đă lo sợ nên đă yêu cầu tất cả các phái đoàn quân sự và hỗ trợ kinh tế của Hoa Kỳ rút khỏi Campuchia. Ngay lập tức, sự hiện diện của Trung Quốc đă thế chỗ của Hoa Kỳ tại Campuchia.

Tháng 3 năm 1970, Lon Non với sự hậu thuẫn của Hoa Kỳ, đă tiến hành cuộc đảo chính, lật đổ Shihanouk. Shihanouk cùng liên minh của ḿnh chống lại Lon Non cùng Hoa Kỳ. Trung Quốc đă ủng hộ Shihanouk. Shihanouk đă ở lại Bắc Kinh từ 1970 cho đến 1975. Sau đó, Trung Quốc đă hỗ trợ và cung cấp vũ khí cho Khmer Đỏ để tấn công và lật đổ chính quyền Lon Non.

Trung Quốc với các lợi ích địa chiến lược của ḿnh, đă ngăn ngừa ảnh hưởng của Việt Nam tại Đông Dương, tăng cường ảnh hưởng của ḿnh tại khu vực này bằng cách đẩy mạnh hỗ trợ cho Khmer Đỏ - vốn nhiệt thành xây dựng mô h́nh Maoist tại Campuchia.

Sau đó Khmer Đỏ đă cho quân tấn công một số khu vực tại biên giới Việt Nam – Campuchia năm 1978, tàn sát nhiều người dân thường Việt Nam tại các vùng biên giới. Việt Nam đă phải tự vệ và sau đó đă tấn công vào trung tâm chính quyền của Khmer Đỏ tại Phnompenh. Và một lư do quan trọng để Bắc Kinh tấn công Việt Nam là muốn giải cứu cho lực lượng Khmer đỏ, buộc Việt Nam phải rút lực lượng quân sự từ Campuchia đối phó với quân đội của Bắc Kinh.

Các tranh chấp biên giới, lănh thổ Việt – Trung

Một nguyên nhân dẫn tới cuộc chiến là các tranh chấp dai dẳng giữa hai nước về biên giới và lănh thổ. Vào thời điểm đó, khi quan hệ hai nước xấu đi, các tranh chấp biên giới, lănh thổ giữa hai bên lại trở nên trầm trọng. Tranh chấp lúc đó bao gồm tranh chấp biên giới trên đất liền, tranh chấp phân định biển tại Vịnh Bắc Bộ và tranh chấp trên biển Đông.

Sau này, các học giả Trung Quốc, trong đó có PGS Hoàng Tranh biện minh lư do dẫn đến việc Trung Quốc tấn công 6 tỉnh biên giới trên bộ của Việt Nam là do “VN chuẩn bị tấn công chiếm quần đảo Tây Sa (Hoàng Sa), Nam Sa (Trường Sa) của Trung Quốc nên Trung Quốc phải tự vệ trước”. Đây là một sự biện minh ngớ ngẩn cho một hành vi côn đồ, vi phạm luật quốc tế.

Thứ nhất, Việt Nam là quốc gia hành xử chủ quyền ḥa b́nh, liên tục và lâu đời trên hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa. Chính v́ vậy, chính phủ Việt Nam khẳng định chủ quyền trên hai quần đảo này. Chính v́ vậy, không có chuyện Việt Nam chuẩn bị tấn công chiếm đảo của Trung Quốc. Thứ hai, theo quy định tại điều 51 của Hiến chương LHQ, một quốc gia có thể tự vệ khi bị xâm lược, nhưng đằng này, Trung Quốc đă chủ động tấn công xâm lược Việt Nam trước, như vậy, không có chuyện đó là cuộc chiến tranh tự vệ được. 

Sự gia tăng ảnh hưởng của Liên Xô tại châu Á

Từ năm 1970 trở đi, Liên Xô t́m cách tăng cường sự hiện diện và ảnh hưởng tại châu Á để đối trọng lại với các đối thủ Hoa Kỳ và Trung Quốc. Mặc dù cùng thuộc “phe XHCN” nhưng quan hệ giữa Trung Quốc với Liên Xô đă rơi vào cảnh “cơm không lành, canh không ngọt”. Đỉnh điểm của quan hệ căng thẳng này là Trung Quốc đă chủ động tấn công Liên Xô để giành quyền kiểm soát đảo Zhen Bao năm 1969.

Sau này, nhà nghiên cứu Dương Danh Dy đă nhận xét là Trung Quốc luôn “tiên thủ hạ vi cường”, “thà ta phụ người c̣n hơn để người phụ ta”. Liên Xô đă kư kết một loạt các hiệp định song phương về an ninh với các nước châu Á. Liên Xô kư hiệp ước với Ấn Độ năm 1971, với I Rắc năm 1972, với Afganistan năm 1978, với Việt Nam năm 1978, với Nam Yemen năm 1979 và với Syria năm 1980.

Cùng với việc tăng cường sự hiện diện và ảnh hưởng của Liên Xô, sự không hài ḷng của Trung Quốc càng trở nên sự căng thẳng trong quan hệ Việt – Trung. Ngày 3/11/1978, Việt Nam và Liên Xô đă kư kết Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác Việt – Xô. Điều này dường như càng “chọc giận” Trung Quốc.

Điều 6 của Hiệp ước Việt – Xô ghi nhận: “Hai bên tham gia kư kết Hiệp ước phải có trách nhiệm trao đổi quan điểm về tất cả các vấn đề quốc tế liên quan đến lợi ích của hai nước. Trong trường hợp một quốc gia khác tấn công hoặc đe dọa tấn công, hai bên kư kết hiệp ước phải ngay lập tức trao đổi ư kiến với nhau, nhằm loại trừ mối đe doạ đó và áp dụng các biện pháp thích đáng có hiệu lực, để bảo đảm hoà b́nh và an ninh của hai nước.”

Lănh tụ Trung Quốc Đặng Tiểu B́nh, trong lúc đi thăm Thái Lan đă gọi Hiệp định này là “đe dọa an ninh và ḥa b́nh của châu Á, Thái B́nh Dương và toàn thế giới”. Thêm nữa, Liên Xô lại đang đóng quân tại cảng Cam Ranh, vốn là một hải cảng có vị trí chiến lược tốt nhất khu vực cho các tàu ngầm. Điều này đă làm dấy lên nỗi bực dọc của Trung Quốc.

Vấn đề Hoa kiều di tản khỏi Việt Nam

Sau năm 1975, với chính sách Cải tạo công thương nghiệp và đánh tư sản, các Hoa kiều tại miền Nam đă cảm thấy sự bất ổn, dẫn tới làn sóng Hoa kiều di tản khỏi Việt Nam đến các quốc gia khác làm ăn, sinh sống. Sự căng thẳng giữa hai quốc gia lại thúc đẩy cho việc các Hoa kiều rời bỏ Việt Nam, trong đó có cả các Hoa kiều sống dọc biên giới trên đất liền đă phải trở về cố hương.

Tất cả các nguyên nhân trên đă dẫn tới việc Trung Quốc khởi phát cuộc chiến tranh biên giới chống Việt Nam năm 1979.

Biên giới tháng 2/1979: Bài học xương máu cho hậu thế
Cách đây 40 năm, “Tiếng súng đă vang trên bầu trời biên giới, gọi toàn dân ta vào trận chiến đấu mới".

Đánh giá về thắng lợi của hai bên

Sau cuộc chiến kéo dài 16 ngày, Trung Quốc đột ngột rút quân khỏi Việt Nam. Phía Trung Quốc tuyên bố đă thành công trong việc “dạy cho Việt Nam một bài học”, nhưng thực chất th́ thực lực quân sự và chi phí cho cuộc chiến đă khiến Trung Quốc phải kết thúc cuộc chiến.

Trong nghiên cứu của King C. Chen, tác giả cho biết phía Việt Nam tuyên bố là đă tiêu diệt và làm bị thương 42.000 quân Trung Quốc. Phía Trung Quốc th́ cho rằng đă tiêu diệt và làm bị thương 50.000 quân Việt Nam. C̣n một số nguồn thông tin khác th́ cho biết quân số bị chết và bị thương của hai bên xấp xỉ nhau. Nguồn của King C. Chen cũng cho biết có khoảng 30.000 lính Trung Quốc bị thương phải nhập các bệnh viện ở Quảng Tây.

Một số mục tiêu của Trung Quốc đă không đạt được thành công. Trung Quốc đă không tiêu diệt được các cánh quân chủ lực nào của Việt Nam. Trung Quốc cũng không thể chiếm giữ các vùng đất của Việt Nam được. Cuộc chiến biên giới cũng không khiến Việt Nam rút quân khỏi Campuchia như Trung Quốc mong đợi. Trung Quốc cũng không thể dùng cuộc chiến này mà buộc Việt Nam thay đổi các chính sách đối ngoại được.

Tuy nhiên, mục tiêu lớn nhất mà Trung Quốc đạt được qua cuộc chiến này chính là việc lănh đạo Trung Quốc đă nhận thấy được sự lạc hậu và yếu kém của quân đội Trung Quốc, cả về vũ khí, khí tài và chiến lược quân sự cũng như hoạt động tác chiến trên chiến trường thực địa. Từ đó, lănh đạo Trung Quốc đă quyết tâm hiện đại hóa quân đội Trung Quốc.

Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

Đối với Việt Nam, hai bài học sâu sắc mà Việt Nam thấm thía, đó là: Không thể bảo vệ Tổ quốc khi trông chờ vào một cường quốc thông qua một hiệp ước. Hiệp định Hợp tác và Hữu nghị Việt – Xô kư chưa ráo mực, nhưng khi Trung Quốc tấn công Việt Nam, vẫn không thấy Liên Xô có động thái quyết liệt nào theo tinh thần của Hiệp định.

Thứ hai là cuộc chiến tranh Biên giới 1979 đă khiến cho Việt Nam thêm kiệt quệ về kinh tế. Mặc dù, Việt Nam vẫn đạt được những thắng lợi nhất định. Tuy nhiên, cái giá phải trả về kinh tế cũng rất lớn. Trận chiến tuy kéo dài 16 ngày, nhưng hệ lụy của nó rất lớn, măi tới tận sau này.

Cho tới nay, cuộc chiến đă trôi qua 40 năm, rất nhiều người trẻ dường như không nhớ ǵ về cuộc chiến này.  Mặc dù vậy, phải nói rằng, cuộc chiến này đă có một phần tác động đến Việt Nam, đặc biệt trong đường lối đối ngoại đa phương, đa dạng hóa, sẵn sàng làm bạn với tất cả các quốc gia trên thế giới như hiện nay.

Việt Nam đă và đang áp dụng chính sách quốc pḥng “Ba không”, theo đó, Việt Nam không tham gia  một liên minh quân sự nào, cũng không cho quốc gia nào đặt căn cứ quân sự tại Việt Nam, và Việt Nam đă quá hiểu cái giá phải trả cho việc chạy theo các cường quốc, nên quyết định không tham gia tṛ chơi nước lớn, không chạy theo bên này để chống bên kia.

Có lẽ, nhiều người cũng đă hiểu tại sao Việt Nam kiên quyết từ chối tham gia các liên minh quân sự. Bởi chúng ta đă thấm thía việc bảo vệ Tổ quốc phải do chính chúng ta, mà muốn vậy, chúng ta phải xây dựng đất nước hùng cường. Muốn xây dựng đất nước hùng mạnh, chúng ta phải ǵn giữ được nền ḥa b́nh của chúng ta.

Theo: Vietnamnet.vn
 
«  Trở về  

    Những tin bài khác:
         •  Thiết lập trật tự pháp lư trên biển căn cứ vào Công ước Luật Biển
         •  Việt Nam quyết bảo vệ chủ quyền trước vi phạm của tàu Trung Quốc trên Biển Đông
         •  Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh nói về t́nh h́nh Biển Đông
         •  Hiệp định EVFTA: Xu hướng dịch chuyển sản xuất sang Việt Nam
         •  Thủ tướng dự Lễ khai mạc Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 34
         •  Mỹ nêu lập trường trong cuộc tranh chấp thương mại với Trung Quốc
         •  Tân Tổng thống Ukraine nhậm chức rất b́nh dân
         •  Chỉ khi kinh tế tư nhân phát triển mới có dân giàu, nước mạnh
         •  Tổng thống đắc cử Ukraine Volodymyr Zelensky thách thức từ ''ḷng tin tạm ứng''
         •  Ukraine và cuộc bầu cử lựa chọn Tây-Đông

 

HÔI HỮU NGHI VIỆT NAM - UKRAINA

Ông Mai Hà - Viện trưởng Viện chiến lược & chính sách khoa học & công nghệ
Địa chỉ: 38 Ngô Quyền, Hà Nội
Điện thoại: + 84 4 3825 1563 - Fax: + 84 4 3825 2873


 

ictgroup.vn